(Ven.Narada) BUDDHENIYaa VATTHU Story of Buddheni Jambudiipe kira pubbe paa.taliputtanagare sattaas (ti-ko.ti-nihita-dhana.m eka.m se.t.thi-kula.m ahosi. Tassa pana se.t.thino ekaa y'eva dhiitaa ahosi -naamena Buddhenii naama. Tassa satta-vassika-kaale maataa-pitaro kaalamaka.msu. Tasmi.m kule sabba.m saapateyya.m tassaa y'eva ahosi. Saa kira abhiruupaa paasaadikaa paramaaya va.n.napokkharataaya samannaagataa devaccharaa-pa.tibhaagaa piyaa ca ahosi manaapaa saddhaa pasannaa ratanattayamaamikaa pa.tivasati. Tasmi.m pana nagare se.t.thisenaapati - uparaajaadayo ta.m attano paadaparikatta.m kaamayamaanaa manusse pesesu.m pa.n.naakaarehi saddhi.m. Saa ta.m sutvaa cintesi :- mayha.m maataapitaro sabba.m vibhava.m pahaaya mataa. Mayaa'pi tathaa gantabba.m. Ki.m me patikulena. Kevala.m citta-vinaasaaya bhavati. Mayaa pan'ima.m dhana.m Buddha-saasane y'eva nidahitu.m va.t.tatii'ti cintesi. Cintetvaa ca pana tesa.m mayha.m patikulena'ttho'ti pa.tikkhipi. Saa tato pa.t.thaaya mahaadaana.m pavattentii sama.na-braahma.ne santappesi. Ath'aaparabhaage eko assa-vaa.nijako assa-vaa.nijjaaya pubbant'aaparanta.m gacchanto aagamma imasmi.m gehe nivaasa.m ga.nhi. Atha so vaa.nijo ta.m disvaa dhiitu-sineha.m pati.t.thaapetvaa gandha-maalaa - vatth - 'aala~nkaaraadiihi tassaa upakaarako hutvaa gamanakaale - "Amma etesu assesu tava ruccanaka.m assa.m ga.nhaahii" ti aaha. Saa'pi asse oloketvaa eka.m sindhavapotaka.m disvaa "eta.m me dehii' " ti aaha. Vaa.nijo - "Amma eso sindhavapotako. Appamattaa hutvaa pa.tijaggaahii' " ti vatvaa ta.m pa.tipaadetvaa agamaasi. Saa'pi ta.m pa.tijaggamaanaa aakaasa - gaam( - bhaava.m -atvaa sammaapa.tijaggant( eva.m cintesi -pu--akara.nassa me sahaayo laddho'ti agatapubbaa ca me Bhagavato sakala.m maarabala.m vidhaametvaa Buddhabhuutassa Jaya-mahaa Bodhi-bhuumi. Yannuunaaha.m tattha gantvaa Bhagavato Jayamahaa-bodhi.m vandeyyan'ti cintetvaa bahuu rajata-suva.n.na-maalaadayo kaaraapetvaa ekadivasa.m assam' abhiruyha aakaasena gantvaa bodhi-maalake .thatvaa - aagacchantu ayya suva.n.namaalaa puujetun'ti ugghosesi - ten'ettha: Yato pa.t.thaaya'ha.m Buddha - saasane suddha-maanasaa Pasunnaa tena saccena - mamanuggaha-buddhiyaa aagacchantu namassantu - bodhi.m puujentu saadhuka.m So.n.namaalaahi Sambuddha - puttaa ariyasaavakaa Sutvaa ta.m vacana.m ayyaa - bahuu S(lavaasino aagamma nabhasaa tattha - vandi.msu ca mahi.msu ca. Tato-ppabhuti saa kumaarikaa Buddha-saasane at('va pasannaa niccameva assamabhiruyha aagantvaa ariyehi saddhi.m Mahaabodhi.m suva.n.namaalaabhi puujetvaa gacchati. Atha Paa.taliputta-nagar'opavane vanacaraa tassa abhi.nha.m gacchantiyaa ca aagacchantiyaa ca ruupasampatti.m disvaa ra--o kathesu.m. "Mahaaraaja, evaruupaa kumaarikaa assam'abhiruyha aagantvaa nibandha.m vanditvaa gacchati. Devassaanuruua.m aggamahesi bhavitun' " ti. Raajaa ta.m sutvaa "Tena hi bhane ga.nhatha na.m kumaari.m Mama aggamahesi.m karom(" ti, purise payojesi. Tena payuttaa purisaa Bodhi-puuja.m katvaa aagacchanti.m ga.nhaamaa'ti tattha nil(naa gaha.na-sajjaa a.t.tha.msu. Tadaa saa kumaarikaa assam'abhiruyha Mahaa-Bodhima.na.m gantvaa v(taraagehi saddhi.m pupphapuuja.m katvaa vanditvaa nivatti. Atha tesu eko Dhammarakkhitatthero naama tassaa eva'maaha: "Bhagini, tva.m antaraamagge coraa ga.nhitukaamaa .thitaa. Asukha.t.thaana.m patvaa appamattaa s(gha.m gacchaa" ti. Saa pi gacchant( ta.m .thaana.m patvaa corehi anubandhitaa assassa pa.nhiyaa sa--a.m datvaa pakkami. Coraa pacchato pacchato anubandhi.msu. Asso vega.m janetvaa aakaasa'mullanghi. Kumaarikaa vega.m sandhaaretu.m asakkont( assassa pi.t.thito parigilitvaa patant( -mayaa katuupakaara.m sara puttaati aaha. So patanti.m disvaa vegena gantvaa pi.t.thiya.m nis(daapetvaa aakaasato netvaa saka.t.thaane y'eva pati.t.thaapesi. Tasmaa Tiracchaanagataa p'eva.m - sarantaa upakaaraka.m Na jahant('ti mantvaana - kata--uu hontu paanino. Tato saa kumaarikaa sattaas(tiko.ti - dhana.m Buddhasaasane y'eva vapitvaa yaavaj(va.m s(la.m rakkhitvaa tato cutaa suttappabuddho viya devaloke nibbatti. Atitaru.navayaa bho maatugaamaa'pi eva.m Vividhakusalakamma.m katvaa sagga.m vajanti Kusalaphalamahanta.m ma--amaanaa bhavantaa Bhavatha katha'mupekkaa daanamaanaadikamme. NOTES I Kira - An Indeclinable used in reference to a report by hearing. It seems, 'is said. Nihita - pp. of ni + dhaa, bear. Deposited, laid aside, set apart Kaalamaka.msu - Kaala.m + aka.msu - died. Sing. Kaalamakaasi Saapateyya.m - property, wealth, provisions. Va.n.na-pokkharataaya - beauty of complexion. Devaccharaa - celestial nymph. Ratana + ttaya + maamikaa - devoted to the Triple Gem. Paadaparikatta.m - state of wife. Vibhava.m - wealth. Pati + kulena - husband's clan. Kevala.m - only. Tato pa.t.thaaya - from that time, thence forth. Nivaasa.m ga.nhi - took shelter. Potaka.m - colt. Pa.tijaggaahi - nourish, tend, look after. Pu--a + kara.nassa - Dat. to one who is doing merit. Vidhametvaa - having vanquished, having defeated. Yannuunaaha.m - How, if I. Maalake - in the enclosure, yard. Ugghosesi - shouted. Ma.m + anuggaha - have compassion on me. So.n.na + maalaahi - with garlands of gold. Nabhasaa - through the sky. Mahi.msu - revered. Tato + ppabhuti - from that time. Nagara + upavane - in the wood near the city. Nibandha.m - frequently. Devassa + anuruupa.m - suitable to the Deva (King). Bhane - a term of address used by superiors to subordinates. Nil(naa - hidden. Gahana + sajjaa - ready to seize. Nivatti - stopped. Pa.nhiyaa - with the heel. Sa--a.m + datvaa - giving a sign. Vega.m janetvaa - accelerating the speed. aakaasa.m ulla~nghi - rose to the sky. Sandhaaretu.m - to bear. Parigalitvaa - having glided off, slipped. Tiracchaanagataa - animals. Mantvaana - considering, thinking. Sutta-ppabuddho - risen from sleep. Maatugaamaa - women.